Prof. Dr. Haluk Özener: Daima söylüyoruz, bir zelzele olacak. Ne vakit olacak bilmiyoruz

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Zelzele Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener, Marmara’da bir sarsıntı olacağını, lakin bunun vaktinin bilinmediğini belirterek, “7’nin üstünde bir sarsıntı olabilir. Lakin o fay tek kesim mı kırılacak? Muhtemelen tek modül kırılmayacak. Birkaç kesim kırılacak. Onunla ilgili araştırmalarımız da var.” dedi.

Marmara’da 17 Ağustos 1999 yaşanan sarsıntının 23’üncü yılında, Türkiye’de sarsıntı riskleri konusunda farkındalık yaratmak ve sarsıntıya karşı alınacak önlemleri hatırlatmak hedefiyle Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Sarsıntı Araştırma Enstitüsü Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Kıymetlendirme Merkezi’nde basın toplantısı düzenledi.

Toplantıda konuşan Prof. Dr. Haluk Özener, son yıllarda zelzelelerin arttığı istikametindeki yorumların gerçek olmadığını belirterek, 1999’da 30 istasyonla Türkiye’deki sarsıntıların izlendiğini söyledi.

O vakit muhakkak küçük zelzelelerin ölçüldüğünü lisana getiren Özener, “O vakitler bu kadar hassas kulaklarımız yoktu. Yani biz o vakitler tahminen üçlük sarsıntıları ölçüyorduk diyebilirim. Oysa bugün Marmara Denizi’nin tabanındaki sarsıntı müşahede aygıtlarıyla deniz tabanı sismometreleriyle 0,2 büyüklüğündeki sarsıntısı dahi kayıt edebiliyoruz. Münasebetiyle zelzele sayılarının artması, aslında bizim algı eşiğimizin düşmesi de daha âlâ duymamıza bağlı.” tabirlerini kullandı.

Kendilerine daima Kuzey Anadolu Fay Sınırı’nda neresinin kırılacağının sorulduğunu belirten Özener, “(Marmara’da) Daima söylüyoruz yani, bir zelzele olacak. Ne vakit olacak bilmiyoruz. Ne büyüklükte olacak? İşte 7’nin üstünde bir zelzele olabilir. Lakin o fay tek kesim mı kırılacak? Muhtemelen tek kesim kırılmayacak. Birkaç kesim kırılacak. Onunla ilgili araştırmalarımız da var.” diye konuştu.

Depremlerden sonra ikinci bir afetin tsunami olduğuna değinen Özener, şöyle devam etti:

“Yani tsunami gerçeği aslında bu tatlı coğrafyada tekrar denizlerimizde Ege, Akdeniz, Marmara Denizi’nde tarih boyunca olan bir gerçek. Ancak bunu fakat biz Bodrum Kos zelzelesi sonrasındaki tsunamiden daha sonra, İzmir’de, Selçuk’ta olan tsunamiden sonra öğrendik. Tsunamiler Marmara’da yalnızca deniz tabanındaki heyelanların yaratacağı tsunamiler olacak. Yani Marmara’da uzak doğuda olan bir tsunami üzere bir tsunami beklenmiyor. Lakin heyelandan ötürü tarih boyunca olmuş birtakım tsunamiler, Marmara Denizi’nde var. Bu tsunamiler Marmara’da olacak büyük bir zelzeleden sonra gerçekleşebilir.”



“Marmara’da zelzele erken uyarısı 5-7 saniye olabilir”

Tsunamiyle ilgili alınacak tedbirlerin kolay olduğunu kaydeden Özener, bir zelzelenin tsunami yaratıp yaratmayacağıyla ilgili bilgiyi çabuk olarak AFAD ile paylaştıklarını belirtti.

Deprem erken ikazının sarsıntı olmadan evvel verilen bir ikaz olmadığını anlatan Özener, “Dolayısıyla yeniden bazen yanlış algılama oluyor. Erken ihtar demek, zelzelenin nerede olacağını vermek değil. Sarsıntı olduktan sonra yıkıcı dalga size gelmeden evvel bir ikaz bildirisi demek.” dedi.

Marmara’da verilebilecek erken ihtarın 5-7 saniye olabileceğini vurgulayan Özener, bu sayede Marmaray’ın inançlı bir istasyona çekilebileceğini, elektrik üretim tesislerindeki üretimin durdurulabileceğini, doğal gaz dağıtım ana borularının kapanabileceğini ve zelzeleden sonra meydana gelecek ikinci afetlerin önüne geçilebileceğini anlattı.

Yaklaşık 503 bin şahsa eğitim verildi

Depremin doğal bir olay olduğunu ve önüne geçemeyeceklerini belirten Özener, sarsıntının vereceği ziyanların alınabilecek tedbirlerle azaltılabileceğini vurguladı.

Toplum olarak sarsıntıya hazır olunması gerektiğini tabir eden Özener, konuşmasında şunları lisana getirdi:

“1999 sarsıntısından sonra Dünya Bankası’nın dayanağıyla Kandilli’de bir proje gerçekleştirilmişti. Şimdiki ismiyle ‘Afete Hazırlık Laboratuvarı’. Burada gezici zelzele tırıyla öğrencilere, öğretmenlere verdiğimiz eğitimlerle biz bu zelzele gerçeğini ve zelzele sırası, anı, öncesi ve sonrasında neler yapılması gerektiğini anlatıyoruz. Kaç şahsa ulaştık? 502 bin 982 bireye ulaştık. Olağan ki gönül ister ki çok daha fazla lakin bu ulaştığımız beşerler da diğerlerine ulaşıyor. Yani eğitim eğitimi yapıyoruz. Onlar da toplumun farklı kesitlerini eğitiyor.”

“Ayasofya’daki sensörler artırılacak”

Tarihi yapıların, asma köprülerin, Marmaray’ın daima olarak izlendiğine değinen Özener, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde de ivmeölçerlerin bulunduğunu söyledi.

Tüm raporları Vakıflar Genel Müdürlüğüne sunduklarını anlatan Özener “Camiye çevirdikten sonra da orada ayrıyeten özel bir çalışma başlatıldı. Vakıflar Genel Müdürlüğüne bu hususta elimizdeki bilgi, dokümanları verdik. Anlıyoruz ki orada daha ayrıntılı bir çalışma başlayacak. Münasebetiyle önümüzdeki günlerde yahut aylarda oradaki sensörlerin sayısının artması büyük olasılıkla gerçekleşecek. Öteki mescitlerde de bahsettiğiniz üzere sismik sensörler duruyor. Oradaki müşahedelerimiz devam ediyor. Ancak Ayasofya doğal çok özel bir yer, onunla ilgili Vakıflar Genel Müdürlüğü özelinde çok önemli bir çalışma başlatıldı.” bilgisini verdi.

Erken ikaz konusunda kelam alan Dr. Selda Altuncu Poyraz da sarsıntıda birinci gelen P dalgasının yıkıcı olmadığını belirterek, “P dalgasının gelme müddeti zelzelenin merkeziyle bulunduğunuz yer ortasındaki uzaklığa bağlıdır. Natürel ki uzaklığa bağlı olarak saniyeler mertebesinde değişebilir. Üç olabilir, beş olabilir. Birinci P dalgası geldikten sonra zelzelenin yerini ve büyüklüğünü belirleyebiliyoruz. Aslında erken ihtar dediğimiz şey P dalgası geldikten sonra yani birinci dalga geldikten sonra saniyeler içerisinde verdiğimiz bilgiye erken ihtar diyoruz.” diye konuştu.

“Kuşadası sarsıntısı geç kalmış bir artçı”

Prof. Dr. Ali Pınar da 14 Ağustos’ta Kuşadası Körfezi’nde meydana gelen zelzeleye ait soru üzerine şunları söyledi:

“Bazı araştırmacılar bu yeni sarsıntının aslında münferit başka bir zelzele olduğunu ve yeni bir fayın tetiklenme mümkünlüğü olduğu konusunda görüşler bildirmiştir. Yani biz yeniden yaptığımız incelemeler sonucunda bu zelzelenin direkt 2020 İzmir, yani Kuşadası zelzelesiyle bağlı olduğunu görüşünü savunuyoruz. Münasebetiyle bu birkaç gün evvel meydana gelen zelzelesi geç kalmış bir artçı zelzele olarak nitelendiriyoruz.”

KAYNAK: AA

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.